Skip to main content

✏️ Integral Hisob — Masalalar

1-bo'lim: Asosiy integrallar (5 ta masala)

Masala 1.1 ⭐⭐

Integralni hisoblang: (3x24x+5)dx\int (3x^2 - 4x + 5) \, dx

Yechim

Har bir hadni alohida integrallaymiz:

3x2dx4xdx+5dx\int 3x^2 dx - \int 4x dx + \int 5 dx

=3x334x22+5x+C= 3 \cdot \frac{x^3}{3} - 4 \cdot \frac{x^2}{2} + 5x + C

=x32x2+5x+C= x^3 - 2x^2 + 5x + C

Javob: x32x2+5x+Cx^3 - 2x^2 + 5x + C

Masala 1.2 ⭐⭐

1xdx\int \frac{1}{\sqrt{x}} \, dx

Yechim

x1/2dx=x1/21/2+C=2x+C\int x^{-1/2} dx = \frac{x^{1/2}}{1/2} + C = 2\sqrt{x} + C

Javob: 2x+C2\sqrt{x} + C

Masala 1.3 ⭐⭐

(ex+sinx)dx\int (e^x + \sin x) \, dx

Yechim

exdx+sinxdx=excosx+C\int e^x dx + \int \sin x dx = e^x - \cos x + C

Javob: excosx+Ce^x - \cos x + C

Masala 1.4 ⭐⭐

3xdx\int \frac{3}{x} \, dx

Yechim

31xdx=3lnx+C3 \int \frac{1}{x} dx = 3\ln|x| + C

Javob: 3lnx+C3\ln|x| + C

Masala 1.5 ⭐⭐⭐

sec2x+11+x2dx\int \sec^2 x + \frac{1}{1+x^2} \, dx

Yechim

sec2xdx+11+x2dx=tanx+arctanx+C\int \sec^2 x dx + \int \frac{1}{1+x^2} dx = \tan x + \arctan x + C

Javob: tanx+arctanx+C\tan x + \arctan x + C


2-bo'lim: Almashtiruv usuli (6 ta masala)

Masala 2.1 ⭐⭐

2x(x2+1)5dx\int 2x \cdot (x^2 + 1)^5 \, dx

Yechim

u=x2+1u = x^2 + 1, du=2xdxdu = 2x \, dx

u5du=u66+C=(x2+1)66+C\int u^5 du = \frac{u^6}{6} + C = \frac{(x^2+1)^6}{6} + C

Javob: (x2+1)66+C\frac{(x^2+1)^6}{6} + C

Masala 2.2 ⭐⭐

cos(3x)dx\int \cos(3x) \, dx

Yechim

u=3xu = 3x, du=3dxdu = 3dx, dx=du3dx = \frac{du}{3}

cosudu3=13sinu+C=sin(3x)3+C\int \cos u \cdot \frac{du}{3} = \frac{1}{3}\sin u + C = \frac{\sin(3x)}{3} + C

Javob: sin(3x)3+C\frac{\sin(3x)}{3} + C

Masala 2.3 ⭐⭐⭐

exxdx\int \frac{e^{\sqrt{x}}}{\sqrt{x}} \, dx

Yechim

u=xu = \sqrt{x}, du=12xdxdu = \frac{1}{2\sqrt{x}}dx, dxx=2du\frac{dx}{\sqrt{x}} = 2du

eu2du=2eu+C=2ex+C\int e^u \cdot 2du = 2e^u + C = 2e^{\sqrt{x}} + C

Javob: 2ex+C2e^{\sqrt{x}} + C

Masala 2.4 ⭐⭐⭐

xx2+4dx\int \frac{x}{x^2 + 4} \, dx

Yechim

u=x2+4u = x^2 + 4, du=2xdxdu = 2x \, dx, xdx=du2x \, dx = \frac{du}{2}

1udu2=12lnu+C=ln(x2+4)2+C\int \frac{1}{u} \cdot \frac{du}{2} = \frac{1}{2}\ln|u| + C = \frac{\ln(x^2+4)}{2} + C

Javob: ln(x2+4)2+C\frac{\ln(x^2+4)}{2} + C

Masala 2.5 ⭐⭐⭐

tanxdx\int \tan x \, dx

Yechim

sinxcosxdx\int \frac{\sin x}{\cos x} dx

u=cosxu = \cos x, du=sinxdxdu = -\sin x \, dx

duu=lnu+C=lncosx+C=lnsecx+C-\int \frac{du}{u} = -\ln|u| + C = -\ln|\cos x| + C = \ln|\sec x| + C

Javob: lnsecx+C\ln|\sec x| + C

Masala 2.6 ⭐⭐⭐

xex2dx\int x \cdot e^{-x^2} \, dx

Yechim

u=x2u = -x^2, du=2xdxdu = -2x \, dx, xdx=du2x \, dx = -\frac{du}{2}

12eudu=eu2+C=ex22+C-\frac{1}{2}\int e^u du = -\frac{e^u}{2} + C = -\frac{e^{-x^2}}{2} + C

Javob: ex22+C-\frac{e^{-x^2}}{2} + C


3-bo'lim: Qismlab integrallash (5 ta masala)

Masala 3.1 ⭐⭐⭐

xcosxdx\int x \cdot \cos x \, dx

Yechim

u=xu = x, dv=cosxdxdv = \cos x \, dx

du=dxdu = dx, v=sinxv = \sin x

xcosxdx=xsinxsinxdx=xsinx+cosx+C\int x \cos x dx = x\sin x - \int \sin x dx = x\sin x + \cos x + C

Javob: xsinx+cosx+Cx\sin x + \cos x + C

Masala 3.2 ⭐⭐⭐

x2exdx\int x^2 \cdot e^x \, dx

Yechim

Ikki marta qismlab:

  1. u=x2u = x^2, dv=exdxdv = e^x dxdu=2xdxdu = 2x dx, v=exv = e^x

x2ex2xexdxx^2 e^x - 2\int x e^x dx

  1. xexdx\int x e^x dx: u=xu = x, dv=exdxdv = e^x dx

xexexx e^x - e^x

Natija: x2ex2(xexex)+C=ex(x22x+2)+Cx^2 e^x - 2(xe^x - e^x) + C = e^x(x^2 - 2x + 2) + C

Javob: ex(x22x+2)+Ce^x(x^2 - 2x + 2) + C

Masala 3.3 ⭐⭐⭐

lnxdx\int \ln x \, dx

Yechim

u=lnxu = \ln x, dv=dxdv = dx

du=dxxdu = \frac{dx}{x}, v=xv = x

xlnxxdxx=xlnxx+C=x(lnx1)+Cx\ln x - \int x \cdot \frac{dx}{x} = x\ln x - x + C = x(\ln x - 1) + C

Javob: x(lnx1)+Cx(\ln x - 1) + C

Masala 3.4 ⭐⭐⭐⭐

exsinxdx\int e^x \sin x \, dx

Yechim

I=exsinxdxI = \int e^x \sin x dx

  1. u=sinxu = \sin x, dv=exdxdv = e^x dx

I=exsinxexcosxdxI = e^x \sin x - \int e^x \cos x dx

  1. excosxdx\int e^x \cos x dx: u=cosxu = \cos x, dv=exdxdv = e^x dx

=excosx+exsinxdx=excosx+I= e^x \cos x + \int e^x \sin x dx = e^x \cos x + I

Qo'yamiz: I=exsinxexcosxII = e^x \sin x - e^x \cos x - I 2I=ex(sinxcosx)2I = e^x(\sin x - \cos x) I=ex(sinxcosx)2+CI = \frac{e^x(\sin x - \cos x)}{2} + C

Javob: ex(sinxcosx)2+C\frac{e^x(\sin x - \cos x)}{2} + C

Masala 3.5 ⭐⭐⭐⭐

xarctanxdx\int x \cdot \arctan x \, dx

Yechim

u=arctanxu = \arctan x, dv=xdxdv = x \, dx

du=dx1+x2du = \frac{dx}{1+x^2}, v=x22v = \frac{x^2}{2}

x22arctanxx22(1+x2)dx\frac{x^2}{2}\arctan x - \int \frac{x^2}{2(1+x^2)} dx

=x22arctanx12x21+x2dx= \frac{x^2}{2}\arctan x - \frac{1}{2}\int \frac{x^2}{1+x^2} dx

=x22arctanx12(111+x2)dx= \frac{x^2}{2}\arctan x - \frac{1}{2}\int \left(1 - \frac{1}{1+x^2}\right) dx

=x22arctanxx2+arctanx2+C= \frac{x^2}{2}\arctan x - \frac{x}{2} + \frac{\arctan x}{2} + C

=(x2+1)arctanxx2+C= \frac{(x^2+1)\arctan x - x}{2} + C

Javob: (x2+1)arctanxx2+C\frac{(x^2+1)\arctan x - x}{2} + C


4-bo'lim: Aniq integrallar (5 ta masala)

Masala 4.1 ⭐⭐

02(3x2+1)dx\int_0^2 (3x^2 + 1) \, dx

Yechim

[x3+x]02=(8+2)(0+0)=10[x^3 + x]_0^2 = (8 + 2) - (0 + 0) = 10

Javob: 1010

Masala 4.2 ⭐⭐

0π/2cosxdx\int_0^{\pi/2} \cos x \, dx

Yechim

[sinx]0π/2=sin(π/2)sin(0)=10=1[\sin x]_0^{\pi/2} = \sin(\pi/2) - \sin(0) = 1 - 0 = 1

Javob: 11

Masala 4.3 ⭐⭐⭐

1e1xdx\int_1^e \frac{1}{x} \, dx

Yechim

[lnx]1e=lneln1=10=1[\ln x]_1^e = \ln e - \ln 1 = 1 - 0 = 1

Javob: 11

Masala 4.4 ⭐⭐⭐

01xex2dx\int_0^1 x \cdot e^{x^2} \, dx

Yechim

u=x2u = x^2, du=2xdxdu = 2x dx

Chegaralar: x=0u=0x=0 \to u=0, x=1u=1x=1 \to u=1

1201eudu=12[eu]01=e12\frac{1}{2}\int_0^1 e^u du = \frac{1}{2}[e^u]_0^1 = \frac{e-1}{2}

Javob: e120.859\frac{e-1}{2} \approx 0.859

Masala 4.5 ⭐⭐⭐⭐

0πxsinxdx\int_0^{\pi} x \cdot \sin x \, dx

Yechim

Qismlab: u=xu = x, dv=sinxdxdv = \sin x dx

[xcosx]0π+0πcosxdx[{-x\cos x}]_0^{\pi} + \int_0^{\pi} \cos x dx

=(π(1)0)+[sinx]0π= (-\pi \cdot (-1) - 0) + [\sin x]_0^{\pi}

=π+(00)=π= \pi + (0 - 0) = \pi

Javob: π\pi


5-bo'lim: Yuzalar (4 ta masala)

Masala 5.1 ⭐⭐⭐

y=x2y = x^2 va y=4y = 4 orasidagi yuza.

Yechim

Kesishish nuqtalari: x2=4x^2 = 4x=±2x = \pm 2

A=22(4x2)dx=[4xx33]22A = \int_{-2}^{2} (4 - x^2) dx = [4x - \frac{x^3}{3}]_{-2}^{2}

=(883)(8+83)=16163=323= (8 - \frac{8}{3}) - (-8 + \frac{8}{3}) = 16 - \frac{16}{3} = \frac{32}{3}

Javob: 32310.67\frac{32}{3} \approx 10.67 birlik kvadrat

Masala 5.2 ⭐⭐⭐

y=sinxy = \sin x va x-o'qi orasidagi yuza, 00 dan π\pi gacha.

Yechim

A=0πsinxdx=0πsinxdxA = \int_0^{\pi} |\sin x| dx = \int_0^{\pi} \sin x dx

=[cosx]0π=(1)(1)=2= [-\cos x]_0^{\pi} = -(-1) - (-1) = 2

Javob: 22 birlik kvadrat

Masala 5.3 ⭐⭐⭐⭐

y=xy = x va y=x2y = x^2 orasidagi yuza.

Yechim

Kesishish: x=x2x = x^2x(x1)=0x(x-1) = 0x=0,1x = 0, 1

[0,1][0, 1] oralig'ida xx2x \geq x^2

A=01(xx2)dx=[x22x33]01=1213=16A = \int_0^1 (x - x^2) dx = [\frac{x^2}{2} - \frac{x^3}{3}]_0^1 = \frac{1}{2} - \frac{1}{3} = \frac{1}{6}

Javob: 160.167\frac{1}{6} \approx 0.167 birlik kvadrat

Masala 5.4 ⭐⭐⭐⭐

y=exy = e^x, y=1y = 1, x=0x = 0, x=1x = 1 orasidagi yuza.

Yechim

[0,1][0, 1] oralig'ida ex1e^x \geq 1

A=01(ex1)dx=[exx]01=(e1)(10)=e2A = \int_0^1 (e^x - 1) dx = [e^x - x]_0^1 = (e - 1) - (1 - 0) = e - 2

Javob: e20.718e - 2 \approx 0.718 birlik kvadrat


6-bo'lim: Hajmlar (4 ta masala)

Masala 6.1 ⭐⭐⭐

y=xy = \sqrt{x}, 0x40 \leq x \leq 4 ni x-o'qi atrofida aylantiring. Hajmni toping.

Yechim

V=π04(x)2dx=π04xdx=π[x22]04=π8=8πV = \pi \int_0^4 (\sqrt{x})^2 dx = \pi \int_0^4 x dx = \pi [\frac{x^2}{2}]_0^4 = \pi \cdot 8 = 8\pi

Javob: 8π25.138\pi \approx 25.13 birlik kub

Masala 6.2 ⭐⭐⭐

y=x2y = x^2, 0x20 \leq x \leq 2 ni x-o'qi atrofida aylantiring.

Yechim

V=π02(x2)2dx=π02x4dx=π[x55]02=32π5V = \pi \int_0^2 (x^2)^2 dx = \pi \int_0^2 x^4 dx = \pi [\frac{x^5}{5}]_0^2 = \frac{32\pi}{5}

Javob: 32π520.11\frac{32\pi}{5} \approx 20.11 birlik kub

Masala 6.3 ⭐⭐⭐⭐

Shar hajmi (RR radiusli).

Yechim

Shar: y=R2x2y = \sqrt{R^2 - x^2} ni x-o'qi atrofida aylantirish.

V=πRR(R2x2)dx=π[R2xx33]RRV = \pi \int_{-R}^{R} (R^2 - x^2) dx = \pi [R^2x - \frac{x^3}{3}]_{-R}^{R}

=π[(R3R33)(R3+R33)]= \pi [(R^3 - \frac{R^3}{3}) - (-R^3 + \frac{R^3}{3})]

=π2(R3R33)=4πR33= \pi \cdot 2(R^3 - \frac{R^3}{3}) = \frac{4\pi R^3}{3}

Javob: V=4πR33V = \frac{4\pi R^3}{3}

Masala 6.4 ⭐⭐⭐⭐

Konus hajmi (balandlik hh, radius RR).

Yechim

To'g'ri chiziq: y=Rhxy = \frac{R}{h}x, 0xh0 \leq x \leq h

V=π0h(Rhx)2dx=πR2h20hx2dxV = \pi \int_0^h \left(\frac{R}{h}x\right)^2 dx = \frac{\pi R^2}{h^2} \int_0^h x^2 dx

=πR2h2h33=πR2h3= \frac{\pi R^2}{h^2} \cdot \frac{h^3}{3} = \frac{\pi R^2 h}{3}

Javob: V=13πR2hV = \frac{1}{3}\pi R^2 h


7-bo'lim: Fizik masalalar (6 ta masala)

Masala 7.1 ⭐⭐⭐

Robot tezligi: v(t)=3t22tv(t) = 3t^2 - 2t m/s. t=0t = 0 dan t=3st = 3s gacha bosib o'tgan masofa.

Yechim

s=03v(t)dts = \int_0^3 |v(t)| dt

v(t)=t(3t2)=0v(t) = t(3t - 2) = 0t=0t = 0 va t=2/3t = 2/3

[0,2/3][0, 2/3]: v0v \leq 0, [2/3,3][2/3, 3]: v0v \geq 0

s=02/3(3t22t)dt+2/33(3t22t)dts = -\int_0^{2/3} (3t^2 - 2t) dt + \int_{2/3}^3 (3t^2 - 2t) dt

=[t3t2]02/3+[t3t2]2/33= -[t^3 - t^2]_0^{2/3} + [t^3 - t^2]_{2/3}^3

=(82749)+(279827+49)= -(\frac{8}{27} - \frac{4}{9}) + (27 - 9 - \frac{8}{27} + \frac{4}{9})

=427+18427=18= \frac{4}{27} + 18 - \frac{4}{27} = 18 m

Javob: 18 m

Masala 7.2 ⭐⭐⭐

Raketa tezlanishi: a(t)=202ta(t) = 20 - 2t m/s². Boshlang'ich tezlik v0=0v_0 = 0. t=5st = 5s dagi tezlik va siljish.

Yechim

Tezlik: v(t)=a(t)dt=20tt2+Cv(t) = \int a(t) dt = 20t - t^2 + C

v(0)=0v(0) = 0C=0C = 0

v(5)=10025=75v(5) = 100 - 25 = 75 m/s

Siljish: s=05(20tt2)dt=[10t2t33]05s = \int_0^5 (20t - t^2) dt = [10t^2 - \frac{t^3}{3}]_0^5

=2501253=6253208.3= 250 - \frac{125}{3} = \frac{625}{3} \approx 208.3 m

Javob: v=75v = 75 m/s, s208.3s \approx 208.3 m

Masala 7.3 ⭐⭐⭐

Prujina kuchi: F(x)=kxF(x) = kx, k=100k = 100 N/m. Prujinani x=0x = 0 dan x=0.2x = 0.2 m ga cho'zish uchun ish.

Yechim

W=00.2F(x)dx=00.2100xdxW = \int_0^{0.2} F(x) dx = \int_0^{0.2} 100x dx

=[50x2]00.2=500.04=2= [50x^2]_0^{0.2} = 50 \cdot 0.04 = 2 J

Javob: W=2W = 2 J

Masala 7.4 ⭐⭐⭐⭐

Quadcopter quvvat sarfi: P(t)=200+50sin(t)P(t) = 200 + 50\sin(t) W. 10 sekund davomida sarflangan energiya.

Yechim

E=010P(t)dt=010(200+50sint)dtE = \int_0^{10} P(t) dt = \int_0^{10} (200 + 50\sin t) dt

=[200t50cost]010= [200t - 50\cos t]_0^{10}

=(200050cos10)(050)= (2000 - 50\cos 10) - (0 - 50)

=205050cos10205050(0.839)2092= 2050 - 50\cos 10 \approx 2050 - 50(-0.839) \approx 2092 J

Javob: E2092E \approx 2092 J 2.1\approx 2.1 kJ

Masala 7.5 ⭐⭐⭐⭐

Raketa yoqilg'i sarfi: m˙(t)=100e0.1t\dot{m}(t) = 100e^{-0.1t} kg/s. 10 sekund davomida sarflangan yoqilg'i.

Yechim

m=010100e0.1tdt=[1000e0.1t]010m = \int_0^{10} 100e^{-0.1t} dt = [-1000e^{-0.1t}]_0^{10}

=1000e1+1000=1000(1e1)= -1000e^{-1} + 1000 = 1000(1 - e^{-1})

1000(10.368)=632\approx 1000(1 - 0.368) = 632 kg

Javob: m632m \approx 632 kg

Masala 7.6 ⭐⭐⭐⭐

PID kontroller integral termi: e(t)=5e0.5te(t) = 5e^{-0.5t}, Ki=2K_i = 2. t=0t = 0 dan t=4st = 4s gacha integral qiymati.

Yechim

uI=Ki04e(t)dt=2045e0.5tdtu_I = K_i \int_0^4 e(t) dt = 2 \int_0^4 5e^{-0.5t} dt

=1004e0.5tdt=10[2e0.5t]04= 10 \int_0^4 e^{-0.5t} dt = 10 \cdot [-2e^{-0.5t}]_0^4

=20[e21]=20(1e2)= -20[e^{-2} - 1] = 20(1 - e^{-2})

20(10.135)=17.3\approx 20(1 - 0.135) = 17.3

Javob: uI17.3u_I \approx 17.3


8-bo'lim: Noto'g'ri integrallar (3 ta masala)

Masala 8.1 ⭐⭐⭐

11x2dx\int_1^{\infty} \frac{1}{x^2} dx

Yechim

limb1bx2dx=limb[x1]1b\lim_{b \to \infty} \int_1^b x^{-2} dx = \lim_{b \to \infty} [-x^{-1}]_1^b

=limb(1b+1)=0+1=1= \lim_{b \to \infty} (-\frac{1}{b} + 1) = 0 + 1 = 1

Javob: Integral yaqinlashadi, =1= 1

Masala 8.2 ⭐⭐⭐

0exdx\int_0^{\infty} e^{-x} dx

Yechim

limb0bexdx=limb[ex]0b\lim_{b \to \infty} \int_0^b e^{-x} dx = \lim_{b \to \infty} [-e^{-x}]_0^b

=limb(eb+1)=0+1=1= \lim_{b \to \infty} (-e^{-b} + 1) = 0 + 1 = 1

Javob: 11

Masala 8.3 ⭐⭐⭐⭐

011xdx\int_0^1 \frac{1}{\sqrt{x}} dx

Yechim

x=0x = 0 da uzilish mavjud.

limϵ0+ϵ1x1/2dx=limϵ0+[2x]ϵ1\lim_{\epsilon \to 0^+} \int_{\epsilon}^1 x^{-1/2} dx = \lim_{\epsilon \to 0^+} [2\sqrt{x}]_{\epsilon}^1

=limϵ0+(22ϵ)=20=2= \lim_{\epsilon \to 0^+} (2 - 2\sqrt{\epsilon}) = 2 - 0 = 2

Javob: 22


9-bo'lim: Raqamli integrallash (2 ta masala)

Masala 9.1 ⭐⭐⭐

Trapetsiya qoidasi bilan hisoblang (n=4n = 4): 02ex2dx\int_0^2 e^{-x^2} dx

Yechim

h=204=0.5h = \frac{2-0}{4} = 0.5

xix_i: 0, 0.5, 1.0, 1.5, 2.0

f(xi)f(x_i): 1, 0.779, 0.368, 0.105, 0.018

I0.52[f(0)+2f(0.5)+2f(1)+2f(1.5)+f(2)]I \approx \frac{0.5}{2}[f(0) + 2f(0.5) + 2f(1) + 2f(1.5) + f(2)]

=0.25[1+1.558+0.736+0.210+0.018]= 0.25[1 + 1.558 + 0.736 + 0.210 + 0.018]

=0.25×3.522=0.881= 0.25 \times 3.522 = 0.881

Javob: 0.881\approx 0.881 (aniq qiymat: 0.882\approx 0.882)

Masala 9.2 ⭐⭐⭐⭐

Simpson qoidasi bilan hisoblang (n=4n = 4): 01sin(πx)dx\int_0^1 \sin(\pi x) dx

Yechim

h=0.25h = 0.25

xix_i: 0, 0.25, 0.5, 0.75, 1.0

f(xi)f(x_i): 0, 0.707, 1, 0.707, 0

Simpson: Ih3[f0+4f1+2f2+4f3+f4]I \approx \frac{h}{3}[f_0 + 4f_1 + 2f_2 + 4f_3 + f_4]

=0.253[0+4(0.707)+2(1)+4(0.707)+0]= \frac{0.25}{3}[0 + 4(0.707) + 2(1) + 4(0.707) + 0]

=0.253[5.656+2]=0.25×7.6563=0.638= \frac{0.25}{3}[5.656 + 2] = \frac{0.25 \times 7.656}{3} = 0.638

Aniq qiymat: 2π=0.637\frac{2}{\pi} = 0.637

Javob: 0.638\approx 0.638


Qiyinlik darajasi bo'yicha

DarajaMasalalar soni
⭐⭐ Oson9
⭐⭐⭐ O'rta16
⭐⭐⭐⭐ Murakkab10
Jami35